WWW.FILOZOFIA.XMC.PL

Philos Sophia Umiłowanie Mądrości Myśli Wielcy Filozofowie Blog

» » Translate « «

Polish flagItalian flagKorean flagChinese (Simplified) flagPortuguese flagEnglish flagGerman flagFrench flagSpanish flagJapanese flagArabic flagRussian flagGreek flagDutch flagCzech flagCroatian flagDanish flagHindi flagSwedish flagHebrew flagUkrainian flagVietnamese flagGalician flagThai flagTurkish flagHungarian flagBelarus flagIrish flagMacedonian flagPersian flag

» » Tematy « «

» » Książki « «

Książki o Filozofii

» » Tags « «

Loading...


Loading...

» » Login « «

» » Rejestracja « «

» » Przypomnienie « «

» » Warto! « «

👴 Sokrates Logika

Drugi dział, który rozwinął, to logika. Swoją działalnością Sokrates zyskał w Atenach dużą popularność. Miał zarówno zwolenników i uczniów, jak również przeciwników. Do osób, które były jego zwolennikami i przestawały z nim na stałe zaliczamy młodzież ateńską, jak Alcybiades, Krysjasz, Platon, Ksenofont. W starożytności uchodził za patrona platoników, cyników, stoików, sceptyków i nawet chrześcijan, natomiast w czasach nowszych za pioniera oświecenia, deizmu, krytycyzmu, indywidualizmu i innych prądów umysłowych. W czasach obecnych Sokratesa należy uważać za „wyjątkowo złożoną naturę” i za wyjątkowo inteligentnego oraz moralnie silnego człowieka.

Sokratesa był jednym z najzwyklejszych ludzi. Jego cielesna brzydota i duchowa piękność są jednym z paradoksalnych kontrastów, których było pełno w jego życiu. Na duchową piękność składa się jego wielkoduszność, inteligencja i panowanie nad namiętnościami, patriotyzm i humor. Na każdym kroku zaskakiwał swoja osobą. Był jak źródło, z którego wypływały wciąż nowe niespodzianki, zbijające z tropu nawet najbliższe mu osoby. Nie przywiązywał wagi do strojów ani zewnętrznego wyglądu. Wielu Ateńczyków uważało go za dziwaka. Miał, jak sam to określał, „nad miarę rozrosły brzuch”. Niezależnie czy w zimę, czy latem, Sokratesa można było poznać po tym samym, skromnym płaszczu i tych samych, równie skromnych sandałach. Legendarna była jego fizyczna wytrzymałość, zarówno na wojnie jak i w czasie sympozjonu, kiedy nikt nie potrafił dorównać mu w piciu.

Poprzez cechy łączące go z sofistami, Ateńczycy skazali go na śmierć. Stawiano mu zarzuty takie jak; przewrotność, szkodliwość dla państwa. Zarzuty były groźne. Ponieważ Sokrates uczył tylko ustnie, nie kształcił tak jak inni sofiści za pieniądze oraz słynął z surowej czystości swoich obyczajów, wina była bardzo trudna do udowodnienia. W późniejszym czasie Ateńczycy zaczęli patrzeć na Sokratesa inaczej, byli bardziej podejrzliwi. On sam natomiast nauczał dalej, działając głównie wśród młodzieży. Sokrates był ciągany po wielu sądach i wielu sędziów wydawało wyrok winny, jednak po raz pierwszy skazany został tylko niewielką ilością głosów. Kiedy Sokrates był w podeszłym wieku, trzech ateńskich obywateli oskarżyli go o bezbożność i demoralizację młodzieży.

Powołany sąd uznał te zarzuty za zasadne. Sokrates w czasie rozprawy stanowczo je odrzucił twierdząc, że prowadzi działalność doniosłą i nie zamierza jej zaprzestać. Proces, który zakończył się wyrokiem śmierci „unieśmiertelniony” został w trzech tekstach Platona: w Obronie , przynoszącej wyidealizowaną wersję wystąpienia Sokratesa przed sądem, w Kritonie, gdzie Sokrates tłumaczy, dlaczego nie zamierza skorzystać z okazji i uciec z więzienia, udając się na wygnanie, oraz w Fedonie, pełnym ekspresji obrazie ostatnich godzin życia Sokratesa, gdzie najpierw przedstawiona zostaje Platońska filozofia życia, śmierci i nieśmiertelności, potem zaś obraz idealnej śmierci filozofa. Sokrates przyjął wyrok ze spokojem, ponieważ, jak ujął to w słynnym paradoksie, do człowieka dobrego nie ma przystępu żadne zło ani za życia, ani po śmierci. Innymi słowy nic nie może pozbawić człowieka wiedzy, która jest cnotą, a tylko utratę wiedzy można by uznać za prawdziwe zło. Z powodów religijnych, wyrok nie mógł być wykonany, więc Sokrates spędził 30 dni w więzieniu.

Kategoria : Sokrates

Tagi : , ,

👴 Sokrates Info

Informacje dotyczące żywota Sokratesa, działalności oraz jego poglądów częściowo nie zgadzają się ze sobą, albowiem pochodzą ze źródeł pośrednich. Nie pozostawił po sobie żadnych pism, ponieważ uczył tylko ustnie, dlatego też powstał problem, jak wiele ma wspólnego bohater Dialogów Platona ( są to tzw. dialogi platońskie, będące zapisami długich rozmów dotyczących zagadnień filozoficznych ) z rzeczywistą postacią historyczną. O poglądach, jakie głosił wiemy z pism jego uczniów. Wspomnienia o Sokratesie Ksenofonta, nie wnoszą do platońskiej relacji nic, co byłoby filozoficznie istotne, jednak przedstawiony opis procesu Sokratesa i ostatnich dni filozofa potwierdza, że wywierał on głębokie wrażenia na tych, którzy go dobrze znali. Inne źródła wiedzy o Sokratesie to komedia Arystofanesa Chmury i Metafizyka Arystotelesa, gdzie w jednej z ksiąg przedstawia on przekonania wcześniejszych filozofów.

Jeśli uznać za prawdziwy powszechnie ( acz z pewnymi wyjątkami ) przyjmowany pogląd, że wszystkie dialogi Platona powstały po śmierci Sokratesa, to jedyny obraz nakreślony za jego życia zawdzięczamy wystawionym po raz pierwszy w roku 423 Chmurom Arystofanesa, których główną postacią jest właśnie Sokrates. Chociaż portret ten utrwalił pewne jego cechy, które znamy też z innych źródeł, na przykład sposób zachowania, ustalono, że nie jest to realistyczny obraz, lecz karykatura sofisty, na którą złożyły się elementy zaczerpnięte z obserwacji różnych osób ( np. Diogenesa z Apolonii i jego ujęciem boskości ) i typów komicznych ( jak na pół zagłodzony asceta pitagorejski ). Fakt, że Arystofanes właśnie Sokratesa wybrał sobie na manekin, który oblekł w różnorakie szatki, dowodzi, iż ten był dość znaną w Atenach postacią, co w połączeniu z dramatycznymi okolicznościami jego procesu i śmierci było powódką do bogatej literatury sokratejskiej. Złożyły się na nią karmiące się wyobraźnią autorów wspomnienia jego dysput i poczynań, a punktem ogniskującym uwagę był proces i wyrok. Pozostały z tej literatury tylko fragmenty ( np. dialogów Ajschinesa ), a istotną wartość mają tylko dialogi Platona i sokratejskie pisma Ksenofonta, które odtwarzają jego wstąpienie przed sądem, a także „wspomnienia” różnych rozmów.

Author XMC Enterprise

Bibliografia

A. Krokiewicz Sokrates I. Krońska Sokrates

Z. Kubiak Literatura Greków i Rzymian

B. Markiewicz Filozofia dla szkoły średniej

W. Tatarkiewicz Historia filozofii

G. Reale Historia filozofii starożytnej (tłum. E. Zieliński )

Ksenofont Wspomnienia o Sokratesie (przeł. L. Jachimowicz )

G. Vesey , P. Foulkes Słownik encyklopedyczny Multimedialna Encyklopedia PWN (edycja 1996 i 1998)

Architektura – ilustrowane słowniki (Arkady)

Kategoria : Sokrates

Tagi : , ,

👴 Kartezjusz cztery prawidła

W „Rozprawie o metodzie” sformułował cztery prawidła, które jego zdaniem zupełnie wystarczą w logice:

  • „nigdy nie przyjmować za prawdziwą żadnej rzeczy, zanim by jako taka nie została rozpoznana przeze mnie w sposób oczywisty”, tzn. nie uznawać żadnego zdania, które nie jawi się jasno i wyraźnie;
  • „dzielić każde z badanych zagadnień na tyle cząstek, na ile by się dało i na ile byłoby potrzeba dla najlepszego ich rozwiązania” (a więc metoda analityczna);
  • „prowadzić swe myśli w porządku poczynając od przedmiotów najprostszych i najdostępniejszych poznaniu, i wznosić się po trochu, jakby po stopniach, aż do poznania przedmiotów bardziej złożonych”. Kartezjusz ma to na myśli porządek dedukcji, tzn. zaleca się przechodzenie od prawd prostszych, aksjomatów, do dających się z nich wyprowadzić dedukcyjnie twierdzeń złożonych;
  • „czynić wszędzie wyliczenia tak całkowite i przeglądy, tak powszechne, aby być pewnym, że nic nie zostało pominięte”

„Rozprawę” Kartezjusz wydaje po francusku, aby zrozumieli ją nie tylko wykształceni, lecz i prości ludzie. Po przeczytaniu dzieła Descartesa każdy staje się mądrzejszy. Niezwykle precyzyjny język, logika formy i sama treść uczą właściwego używania rozumu. Ciągle analizowanie zastanego świata i rozmyślanie przez wątpienie – szukanie prawdy nakłania i nas, czytelników do analizowania, rozmyślania i wątpienia. „Rozprawa o metodzie” rozświetliła horyzont myślowy człowieka. Ukazała mu możliwości jego rozumu. Mocno w tym, co prawda przesadziła, będąc raczej hymnem na jego cześć niż traktatem naukowym. Ta przesada była jednak potrzebna. Człowiek powinien w pełni widzieć swoje możliwości, a na błędach można się najwięcej nauczyć. Zresztą rozmiar błędów poczynionych przez Kartezjusza jest niewielki wobec doniosłości jego odkryć. Wiele więcej ludzkość miała i ma korzyści z tych odkryć niż szkody z błędów „Rozprawy”. Nie są zresztą one jedynie błędami Kartezjusza – to braki współczesnej mu wiedzy. Jego geniuszowi należy się wielki hołd. Można o nim powiedzieć za Napoleonem Bonaparte: „Wielcy ludzie są jak meteory: spalają się rozświetlając stulecia”.

Diana Jarząbek XMC Unity Author

👴 Kartezjusz Matematyka

W oparciu o dorobek Kartezjusza rozwinął się później rachunek różniczkowy.

Przyczynił się do rozwoju metodologii matematyki. Głosił ogólną zasadę badania metody przed badaniem rzeczy. Kryterium pewności w nauce stanowić miały, według niego, jasność i wyraźność idei.

Kostki Matematyka

Głosił program powszechnej wiedzy racjonalnej zbudowanej na wzór matematyki. W „Rozmowie z Burmanem” czytamy: „Matematyka zaś przyzwyczaja do poznawania prawdy, ponieważ w matematyce występują trafne rozumowania, jakich nigdzie poza tym nie znajdziesz. I dlatego ten, kto raz nagiął swój umysł do rozumowań matematycznych, będzie miał również [umysł] zdolny do poszukiwania innych prawd, skoro rozumowanie wszędzie jest jedno i to samo”. Według Kartezjusza, tylko matematycy umieją znajdować dowody i dzięki temu dostarczać wiedzy pewnej. Źródeł tej umiejętności doszukuje się on w tym, iż w matematyce rozważa się same tylko własności ilościowe.

W „Prawidłach kierowania umysłem” pisze: „(…) ściśle do matematyki odnosi się wszystko, w czym bada się porządek i miarę, bez względu na to, czy owej miary szuka należy w liczbach czy figurach, gwiazdach, dźwiękach, czy w jakimkolwiek innym przedmiocie; musi, zatem istnieć jakaś ogólna nauka, która by wyjaśniała to wszystko, co może być przedmiotem badań odnośnie do porządku i miary nie przysługujących żadnej szczególnej materii”. Tę właśnie naukę proponuje nazwać matematyką uniwersalną, „ponieważ ona zawiera to wszystko, dzięki czemu inne nauki nazywają się matematycznymi”. Pewność arytmetyki i geometrii wynika też z tego, że one, bowiem jedynie zajmują się tak czystym i prostym przedmiotem, iż niczego zupełnie nie zakładają, co by doświadczenie czyniło niepewnym, ale podlegają całkowicie na rozumowym wyprowadzaniu wniosków. Są, więc one ze wszystkich najłatwiejsze i najjaśniejsze (…)”

Kartezjusz dopuszczał w matematyce tylko intuicję i dedukcję. Przy czym przez intuicję rozumiał on „tak łatwe i wyraźne pojęcie umysłu czystego i uważanego, że o tym, co poznajemy, zgoła już wątpić nie możemy”(„Prawidła…”). Natomiast przez dedukcję – „to wszystko, co daje się wysnuć z koniecznością z jakiś innych rzeczy poznanych w sposób pewny”. W szczególności, więc aksjomaty matematyki były dla niego prawdami pewnymi i niepodważalnymi.

👴 Kartezjusz Rzeczywistości

Kartezjusz twierdził, że z faktu istnienia rzeczywistości materialnej wynika, że ktoś musiał ją stworzyć. Uważał, że nie był to on sam, bo nic takiego nie pamięta, zatem musiał to być ktoś inny. Pytając się innych ludzi doszedł do wniosku, że to też nie oni. Więc musiała to być jakaś istota wyższa, czyli Bóg. Dlatego też twierdził, że dowiódł w ten sposób z absolutną pewnością istnienie Boga. Czyli z racjonalności świata wynika racjonalność Boga, zaś z tego, że świat jest ogólnie biorąc dobrze urządzony wynika dobroć Boga. W ten sposób „udowadniał” wszystkie przymioty Boga chrześcijańskiego. Jego poglądy były wielokrotnie krytykowane przez innych filozofów ( m.in. Davida Hume, Immanuela Kant, George’a Berkeley, Fryderyka Nietsche)

Był on twórczym matematykiem i wniósł istotny wkład w rozwój tej nauki. Jego dzieło „Geometria” (Geometrie, 1637) dało początek rozwojowi geometrii analitycznej, w którym odrzucił ostatecznie stosowane przez jego poprzedników ograniczenia dotyczące jednorodności, co pozwoliło na traktowanie każdego równania algebraicznego po prostu jako związku między liczbami. Zebrał w tym dziele cały swój dorobek i przedstawił w nim podstawy geometrii analitycznej i algebry.

Jako pierwszy wprowadził pojęcia zmiennej oraz funkcji. Zauważył przy tym, że linie krzywe na płaszczyźnie można opisać za pomocą równania wiążącego współrzędne punktów na tej krzywej. Wprowadził układ współrzędnych prostokątnych zwany odtąd kartezjańskim układem współrzędnych; Kartezjusz zapoczątkował też badania wielu problemów teorii równań algebraicznych. Podał miedzy innymi twierdzenie, że w liczbach rzeczywistych i zespolonych liczba pierwiastków równania algebraicznego równa jest stopniowi znane obecnie pod nazwą twierdzenia Bézout oraz (w sposób bardzo niejasny) twierdzenie o liczbie rzeczywistych i zespolonych pierwiastków równania algebraicznego (tzw. zasadnicze twierdzenie algebry), udowodnione następnie przez matematyka niemieckiego Carla Gaussa. Podał również prosty sposób oszacowania liczby dodatnich i ujemnych pierwiastków równania algebraicznego, tzw. regułę znaków Kartezjusza, która głosi, ze ich liczba jest równa (albo mniejsza o parzystą liczbę) liczbie zmian znaku w ciągu współczynników. A także znalazł graficzny sposób rozwiązania równania algebraicznego trzeciego stopnia, jak również nowy sposób rozwiązania równania czwartego stopnia. Wprowadził nową symbolikę, min. dał znak + i – dla oznaczenia liczb dodatnich i ujemnych, oraz oznaczanie potęgi x*x=x2, a także symbol (nieskończoności) oznaczający wielkość nieokreślenie dużą. Ogromnym nowum było przyjęcie przez niego dla wielkości niewiadomych i zmiennych oznaczenia x,y,z.,…, zaś dla stałych a,b,c…., co zostało pozostało aż do dziś.

« Previous TopicsNext Topics »